Een nieuw begin (Column Stiel februari 2008)

Als notaris en estateplanner ontmoet ik mijn clienten tijdens diverse hoogtepunten in hun leven; denk aan: geboorte, trouwen, huis kopen, starten eigen zaak, enzovoorts. Natuurlijk lopen ze daarbij risico’s die soms ontaarden in dieptepunten: faillissement, beslaglegging, scheiding, overlijden...

Vaak is het moeilijk hierover te praten, maar als ik kan helpen tijdens de dieptepunten of nog mooier als ik deze kan voorkomen is dat bijzonder plezierig.

Aan de hand van het levensverhaal van Jan en Marie probeer ik de rol van de notaris duidelijk te maken. In mijn vorige column heeft u kennis kunnen maken met Jan en Marie.

Ze wonen samen en hebben hun zaakjes goed geregeld door middel van het sluiten van een notarieel samenlevingscontract en een testament.

Wij spraken af dat ze bij mij terug zouden komen als hun feitelijke situatie zou wijzigen. Op een zonnige ochtend in het voorjaar komen ze beiden stralend mijn kantoor binnen om te vertellen dat hun zoon Bas is geboren en ze hebben een aantal vragen:

is Bas automatisch erfgenaam van Jan;
wat gebeurt er met Bas als Marie en Jan overlijden;
wat zijn ieders rechten als Jan en Marie uit elkaar gaan;
waar moeten ze nog meer op letten?

Bovenstaande vragen krijg ik ook regelmatig via de e-mail, ik beantwoord ze echter zelden of nooit zonder een voorafgaand persoonlijk gesprek.

Tijdens deze bespreking hoor ik vaak details die van belang zijn voor een goed antwoord.

Jan en Marie vertellen dat zij het belangrijk vinden dat Bas de achternaam van Jan krijgt en ook zijn erfgenaam wordt. Wel willen ze dat Marie bij overlijden van Jan goed verzorgd achterblijft.

Ze hebben een goed contact met Jan zijn broer die zelf ook twee kleine kinderen heeft en die heeft aangegeven voor Bas te willen zorgen, mochten zij beiden overlijden.

Jan en Marie moeten er niet aan denken, maar als ze zouden besluiten "uit elkaar te gaan" moet alles wel goed geregeld zijn.

Ik leg hen uit dat Jan voor het verkrijgen van een zogenoemde familierechtelijk band Bas moet erkennen. Dit kan door het afleggen van een verklaring bij het gemeentehuis. Marie moet hiervoor wel haar toestemming geven. Bij deze erkenning kan worden gekozen welke achternaam Bas krijgt; die van zijn moeder of die van zijn vader. De eenmaal gemaakte keuze geldt vervolgens ook voor volgende kinderen die uit de relatie tussen Jan en Marie worden geboren.

Na erkenning wordt Bas ook voor de wet gezien als zoon van Jan. Ik adviseer hen een goed "langstlevende testament" op te maken, waarin we vastleggen dat Bas - en uiteraard zijn latere broertjes en zusjes - weliswaar meedelen als erfgenaam, maar hun erfdeel pas dan uitgekeerd krijgen als beide ouders zijn overleden.

In het testament kan ook worden beschreven wie alle zaken regelt bij gelijktijdig overlijden van Jan en Marie (de executeur), wie de zorg voor de opvoeding van Bas krijgt (de voogdij) en wie zijn geld beheert tot dat hij zelf oud en wijs genoeg is om dit zelfstandig te regelen (bewind). Jan en Marie geven aan dat de broer van Jan al deze taken wel op zich wil nemen.

In verband met de geboorte van Bas is Marie part-time gaan werken, haar inkomen is gedaald en ook haar mogelijkheden van sparen en pensioenopbouw zijn aanzienlijk gedaald. Ik bespreek met hen de mogelijkheid om hun samenlevingscontract op dit punt aan te passen. Jan en Marie kunnen in dit contract bijvoorbeeld vastleggen dat zij elk recht hebben op de helft van hetgeen gespaard wordt van het inkomen en van de door beiden opgebouwde pensioenrechten. Wanneer getrouwde mensen gaan scheiden heeft degene met het laagste inkomen automatisch recht op alimentatie; bij samenwoners geldt dit niet. Jan en Marie kunnen in het samenlevingscontract opnemen dat er tussen hen toch alimentatierechten ontstaan alsof ze getrouwd waren.

Verder vertel ik Jan en Marie dat zij bij de Rechtbank een verzoek kunnen indien tot het gezamenlijk uitoefenen van het gezag over Bas, zonder dit verzoek heeft alleen Marie dit ouderlijk gezag en heeft Jan formeel geen enkele zeggenschap over Bas.

Tot slot spreek ik met Jan en Marie af dat ik hun akten over 5 jaren opnieuw zal bekijken en dat ik hen eerder zal benaderen wanneer er wetswijzigingen zijn die voor hen van belang zijn. Ik neem hen daartoe op de door ons kantoor ontwikkelende "Testament-Scan" zodat hun testament (en hun samenlevingscontract) "up-to-date" blijft.

Verder spreken we af dat zij contact met mij opnemen als hun feitelijke situatie tussentijds veranderd.

Het begin van een relatie (column Stiel november 2007)

Als notaris en estateplanner ontmoet ik mijn clienten tijdens diverse hoogtepunten in hun leven; denk aan: Geboorte, Trouwen, Huis kopen, Starten eigen zaak, enzovoorts. Natuurlijk lopen ze daarbij risico’s die soms ontaarden in dieptepunten: Faillissement, Beslaglegging, Scheiding, Overlijden...
Vaak is het moeilijk hierover te praten, maar als ik kan helpen tijdens de dieptepunten of nog mooier als ik deze kan voorkomen is dat bijzonder plezierig.
Aan de hand van het levensverhaal van Jan en Marie ga ik proberen de rol van de notaris duidelijk te maken.

Jan en Marie kennen elkaar van middelbare school en gaan na hun studies samenwonen. Jan werkt bij zijn vader in de zaak en Marie werkt als onderwijzeres.
Jan zijn beide ouders leven nog en hij heeft een broer.
Marie haar vader is overleden, haar moeder leeft nog.
Als ze besluiten een huis te kopen, komen ze bij mij.
Ze hebben een aantal vragen:
1. op wiens naam moet de woning;
2. hoe voorkomen we dat Marie wordt meegesleurd in een mogelijk faillissement van Jan;
3. wie krijgt het huis bij overlijden;
4. waar moeten we nog meer op letten?

Bovenstaande vragen ook krijg ik ook regelmatig via e-mail, ik beantwoord ze echter zelden of nooit zonder een voorafgaand persoonlijk gesprek.
Tijdens deze bespreking hoor ik vaak details die van belang zijn voor een goed antwoord.
Jan en Marie vertellen dat zij het belangrijk vinden om samen te profiteren van de waardestijging van de woning, maar omdat Jan later de zaak van zijn vader wil overnemen moet deze woning nooit in een faillissement kunnen vallen.
Ik leg hen uit dat ze het huis op naam van Marie kunnen zetten en in een samenlevingscontract kunnen vastleggen dat ze bij het einde van hun relatie de waarde van de woning toch eerlijk delen, tenzij Jan dan faillissement is.
Als Jan failliet gaat en Marie gelijktijdig besluit hem de bons te geven, heeft Jan dus pech.
Besluiten ze later uit elkaar te gaan zonder dat sprake is van een faillissement, dan heeft Jan recht op zijn deel in de overwaarde.
Nu Marie in het onderwijs werkt en pensioenrechten opbouwd bij het ABP kan in het samenle-vingscontract ook worden afgesproken dat deze rechten bij haar overlijden naar Jan gaan. Bij gehuwden gaat dit vanzelf, samenwoners moeten zich met het samenlevingscontract melden bij het ABP.
Wanneer een samenwonende partner overlijdt, erven zijn of haar familieleden diens bezittingen. Ook regelen zij de uitvaart.
In een testament kan Marie opnemen dat de woning bij haar overlijden naar Jan gaat en dat Jan haar uitvaart mag regelen, hij wordt met een mooi woord haar executeur.
Omdat Marie haar vader is vóóroverleden neem ik in haar testament een regeling op dat haar vader’s erfdeel terug gaat naar haar eigen familie. Hun overige bezittingen zullen fifty/fifty tussen beide families worden verdeeld, wanneer zij kinderloos overlijden. Zonder deze bepaling zou alles naar de familie van de langstlevende gaan.

Nu Jan en Marie ongehuwd samenwonen vallen ze successierechtelijk in de hoogste tariefgroep (41-68%). Ik vertel hen dat ze door het opmaken van een samenlevingscontract de successievrij-stelling voor gehuwden krijgen (Euro 500.000) en in de laagste tariefgroep vallen (5-27%). Ze moeten dan wel jaarlijks opteren voor “fiscaal partnerschap”.

Tot slot spreek ik met Jan en Marie af dat ik hun akten over 5 jaren opnieuw zal bekijken en dat ik hen eerder zal benaderen wanneer er wetswijzigingen zijn die voor hen van belang zijn. Ik neem hen daartoe op de door ons kantoor ontwikkelende “Testament-Scan” zodat hun testament (en hun samenlevingscontract) “up-to-date” blijft.
Verder spreken we af dat zij contact met mij opnemen als hun feitelijke situatie tussentijds veran-derd (aankoop van een nieuwe woning, sluiten nieuwe hypotheek, uitbreiding gezin, starten eigen zaak, huwelijk, enzovoort).